WSTĘP DO ORĘDZI URBI ET ORBI ORAZ DO ORĘDZI NA WIELKI POST Do religijnej tradycji, głęboko zakorzenionej zarówno w Biblii, jak i w liturgii, należy udzielanie błogosławieństwa. Szczególnym jego rodzajem jest błogosławieństwo Urbi et orbi (,,miastu i światu”) udzielane przez papieża, który obejmuje nim miasto Rzym i cały świat. Ojciec Święty błogosławi ,,miastu i światu” między innymi w dniu inauguracji swego pontyfikatu oraz w największe uroczystości roku kościelnego – w Boże Narodzenie i w Wielkanoc. Przed świątecznym błogosławieństwem Urbi et orbi papież wygłasza specjalne orędzie, a potem w wielu językach pozdrawia wiernych na całym świecie. Zebrane tu orędzia Urbi et orbi zostały przez Jana Pawła II wygłoszone (z okazji Bożego Narodzenia i Wielkanocy) w latach 1978-2004. Redaktorzy tomu dołączyli do nich również orędzia na Wielki Post. Teksty te stanowią teologiczne i pastoralne wprowadzenie w misterium Wcielenia i Odkupienia Jezusa Chrystusa. Równocześnie są one wyrazem żywej, gorącej wiary – rozważania te często przekształcają się w żarliwą modlitwę. Orędzia Urbi et orbi, osadzone w aktualnej rzeczywistości Kościoła i świata, są w pewnym sensie odzwierciedleniem problemów, którymi żyje lud Boży, kroniką i świadectwem duszpasterskiej troski Papieża o wszystkich wierzących, jak i o dobro całej ludzkości. Jednym z charakterystycznych elementów tych przemówień jest to, że często prezentują one komentarz do jednego tylko zdania biblijnego związanego z daną uroczystością czy też do jednego wybranego aspektu omawianego misterium. I tak na przykład w orędziu na Boże Narodzenie z 1997 roku całe rozważanie opiera się na zdaniu zaczerpniętym z Księgi Izajasza: „Dziecię nam się narodziło, Syn został nam dany” (Iz 9,5). Po refleksji teologicznej nad tajemnicą Słowa, które stało się Ciałem, Ojciec Święty zaczyna mówić o prawach i godności dziecka: „Dziecko jest zawsze nowym objawieniem życia, które zostało dane człowiekowi przez Stwórcę. Jest nowym potwierdzeniem obrazu i podobieństwa Bożego wyciśniętym od początku w człowieku. Dziecko jest także wielką i ciągłą weryfikacją naszej wierności wobec siebie samych, naszej wierności wobec człowieczeństwa. (...) Godność dziecka wymaga ze strony rodziców i społeczeństwa najdelikatniejszej wrażliwości sumienia”. W 2001 roku bożonarodzeniowe przemówienie Jana Pawła II zostało zbudowane na kanwie wersetu Christus est pax nostra, „Chrystus jest naszym pokojem. On, który obie części ludzkości uczynił jednością” (Ef 2,14). Orędzie to jest wielkim wołaniem o troskę o każde „małe istnienie ludzkie, jakie przychodzi na świat, każdej rasy i narodowości: o maleńkiego Palestyńczyka i Izraelczyka, niemowlę z Ameryki i Afganistanu, dziecko Hutu i dziecko Tutsi..., jakiekolwiek dziecko, które dla Chrystusa jest kimś. Dziś obejmuję myślą wszystkie dzieci świata: wiele, zbyt wiele dzieci, które rodzą się i są skazane na niezawinione cierpienie, będące konsekwencją nieludzkich konfliktów. Ratujmy dzieci, aby uratować nadzieję ludzkości!”.

Również przemówienia wielkanocne stanowią komentarze do pojedynczych zdań zaczerpniętych z liturgii. I tak na przykład w 1979 roku Ojciec Święty rozwija myśl zawartą w wersecie Resurrexit tertia die („Trzeciego dnia zmartwychwstał”), w 1983 roku nawiązuje do zdania z Ewangelii według św. Łukasza: „Dlaczego szukacie żyjącego wśród umarłych? Nie ma Go tutaj; zmartwychwstał” (Łk 24,5-6), a w roku 1988 objaśnia słowa Regina coeli, laetare! („Ciesz się, Królowo niebieska”).

W refleksji nad Paschą Jezusa Chrystusa także obecna jest troska o człowieka, o świat, o zwycięstwo życia nad śmiercią, miłości Boga nad wszelkim złem i grzechem. Stąd papieskie rozważanie przechodzi w modlitwę: „Żertwo paschalna! Ty lepiej znasz wszystkie imiona zła, niż ktokolwiek może nazwać je i wyliczyć. Ogarnij sobą wszystkie ofiary zła. Żertwo paschalna! Baranku ukrzyżowany! Odkupicielu! (...) Twoja Pascha jest Przejściem! Ty już odniosłeś zwycięstwo! I uczyniłeś je naszym zwycięstwem!” (1982 r.). „Do Twych uwielbionych ran, o Chryste Zmartwychwstały, przyjmij wszystkie bolące rany współczesnego człowieka. Te rany, o których głośno w społecznych środkach przekazu – i te, które bez rozgłosu bolą w ukryciu sumień. Niech się leczą w tajemnicy Twojego Odkupienia. Niech się goją i zabliźniają przez Miłość, która jest potężniejsza niż śmierć” (1983 r.).

W przemówieniach tych pojawia się często znane zawołanie Jana Pawła II z dnia inauguracji jego pontyfikatu. Na przykład w orędziu wielkanocnym z 1984 roku Papież woła: „Chrystus zmartwychwstał i stoi przed sercem każdego człowieka, pragnąc wejść do niego (...). Niech się otworzą Chrystusowi drzwi serca człowieka, który pozostaje dla siebie niezrozumiałą zagadką («człowiek – istota nieznana»), dopóki nie oświeci go Chrystus. Otwórzcie Mu drzwi! (...) Otwórzcie Mu drzwi do całej naszej trudnej współczesności, do tej cywilizacji narastających przeciwieństw,
– w której przesilają się: żarliwe pragnienie pokoju i gorączkowe przygotowanie wojennych środków zniszczeń;
– w której przesilają się: bogactwo wypływające z postępu materialnego i technicznego
oraz skrajny niedostatek i nędza okupione śmiercią – z głodu czy pragnienia – milionów dzieci, mężczyzn i kobiet;
– w której przesilają się: powszechne pragnienie godności człowieka i jego praw oraz gwałcenie tych praw, aż do brutalnych form przemocy, gwałtu i ucisku sumień, tortur i terroryzmu...”.

W niektórych przemówieniach Ojciec Święty nawiązuje do swych pielgrzymek apostolskich. Na przykład w roku 1990, rozwijając swoje orędzie wokół słów: „Ufajcie, Jam zwyciężył świat” (J 16,33), Papież wspomina odwiedziny w krajach Sahelu w Afryce i mówi, że widział „piasek, który zasypuje wioski i wysusza studnie, pali oczy, dzieci upodabnia do szkieletów, paraliżuje młode siły, niesie rozpacz, głód, chorobę i śmierć. Śmierć z głodu i pragnienia”. Ojciec Święty wspomina to po to, aby zaapelować – jakże mocno! – o pomoc dla mieszkańców tych krajów: „Człowieku naszych czasów! Narody bogate, żyjące w cywilizacji sytości! Nie pozostawajcie obojętne wobec tej wielkiej tragedii, zrozumcie konieczność pospieszenia z pomocą tym ludom, które każdego dnia walczą o przeżycie. Wiedzcie, że nie ma wolności tam, gdzie panuje nędza. Niech ludzka i chrześcijańska solidarność będzie wyzwaniem dla waszych sumień, ażeby ten piasek stopniowo ustępował miejsca promocji człowieka, ażeby ziemia rodziła chleb, a ludzie znów mogli się uśmiechać, by znaleźli zatrudnienie, nadzieję i możliwość postępu”.

Mane nobiscum, Domine! ,,Zostań z nami, Panie!” (por. Łk 24,29) to słowa inspirujące ostatnie orędzie wielkanocne Jana Pawła II z roku 2005. Kończy się ono prośbą: „Potrzebujemy Ciebie, zmartwychwstały Panie, także i my, ludzie trzeciego tysiąclecia! Zostań z nami teraz i po wszystkie czasy. Spraw, by materialny postęp ludów nigdy nie usunął w cień wartości duchowych, które są duszą ich cywilizacji. Prosimy Cię, wspieraj nas w drodze. W Ciebie wierzymy, w Tobie pokładamy nadzieję, bo Ty jeden masz słowa życia wiecznego (por. J 6,68). Mane nobiscum, Domine! Alleluja!”.

Z kolei orędzia Jana Pawła II na Wielki Post stanowią głęboką katechezę na temat ducha pokuty. Ukazują sens modlitwy, postu i jałmużny. Podejmują wielkie tematy dotyczące nawrócenia, przemiany i zarazem są wezwaniem do ofiarnej miłości drugiego człowieka. „W czasie Wielkiego Postu – woła Ojciec Święty w roku 1979 – wszyscy powinniśmy ze szczególną uwagą patrzeć na Krzyż, aby na nowo zrozumieć jego wymowę. (...) Chrystus, a po Nim Kościół, przedkłada nam również w czasie Wielkiego Postu środki, które służą do tego nawrócenia. Chodzi przede wszystkim o modlitwę, potem o jałmużnę i post. Trzeba przyjąć te środki i wprowadzić je w życie, stosownie do potrzeb i możliwości człowieka i chrześcijanina naszych czasów. (...) To modlitwa na pierwszym miejscu sprawi, że wydobędziemy się z obojętności, i uczyni nas wrażliwymi na sprawy Boga i duszy. Modlitwa wychowuje także nasze sumienia, a Wielki Post jest czasem szczególnie stosownym do rozbudzenia i wychowania sumienia. (...) Jałmużna i post jako środki nawrócenia i pokuty chrześcijańskiej są ściśle ze sobą połączone”.

W 1983 roku Papież apeluje: „Bądźmy otwarci na potrzeby drugiego człowieka”. „Nasz stosunek do bliźniego jest rzeczą podstawową. Mówiąc «bliźni», mam oczywiście na myśli tych, co żyją obok nas w rodzinie, dzielnicy, we wsi i mieście, ale odnosi się to tak samo do tych, których spotykamy w pracy, do tych, co cierpią, chorują, doznają samotności i są naprawdę ubodzy. Moimi bliźnimi są również ludzie geograficznie bardzo dalecy: uchodźcy ze swojej ojczyzny, ludzie bez pracy, bez pożywienia i odzienia, a często pozbawieni wolności...”.

Innym razem Następca św. Piotra apeluje o pomoc „tym, którzy cierpią głód” (1985 r.). W 1990 roku wzywa – w ramach wielkopostnej przemiany – do troski o uchodźców. Zwraca się z „naglącym wezwaniem”, aby wszyscy członkowie Kościoła „na wszelkie możliwe sposoby starali się pomagać swym braciom uchodźcom, podejmując odpowiednie działania w celu ich przyjęcia i pełnego zintegrowania ze [swoją] społecznością oraz okazując otwartość umysłu i dobroć serca”.

W papieskich orędziach na Wielki Post spotkamy również nawiązania do przygotowań i do obchodu Wielkiego Jubileuszu Roku 2000. Przez celebrację tego jubileuszu „Bóg nakazuje nam na nowo rozpalić naszą miłość. Królestwo, które Chrystus objawi w pełnym blasku na końcu czasów, jest już teraz obecne tam, gdzie ludzie żyją zgodnie z wolą Boga. Kościół jest powołany, aby dawać świadectwo komunii, pokoju i miłości, które go wyróżniają” (2000 r.).

Wzruszające jest ostatnie orędzie Jana Pawła II, przeznaczone na rok 2005: „Wielki Post każdego roku jawi się nam jako czas sprzyjający wzmożeniu modlitwy i pokuty, otwierając serce na pokorne przyjęcie woli Bożej. (...) Chciałbym zachęcić do (...) pogłębienia świadomości roli, jaką mają odgrywać w społeczeństwie i Kościele osoby w podeszłym wieku, a tym samym, by usposabiać ducha do serdecznego przyjęcia, jakie zawsze należy im okazywać. (...) Troska o osoby starsze, zwłaszcza wtedy, gdy przeżywają chwile trudne, winna leżeć na sercu wiernym szczególnie we wspólnotach kościelnych społeczeństw zachodnich, gdzie problem ten jest nadzwyczaj aktualny. (...) Świadomość, że bliski jest ostateczny kres, skłania człowieka starszego do skoncentrowania się na tym, co istotne, i nadania znaczenia temu, czego nie niszczy upływ lat. (...) Drodzy bracia i siostry, w czasie Wielkiego Postu, wspomagani przez słowo Boże, zastanawiajmy się nad tym, jak ważne jest, by każda wspólnota z życzliwym zrozumieniem towarzyszyła tym, którzy się starzeją. Trzeba ponadto przyzwyczaić się do myślenia o tajemnicy śmierci z ufnością, aby ostateczne spotkanie z Bogiem odbyło się w klimacie wewnętrznego pokoju, przy świadomości, że przyjmuje nas Ten, «który nas utkał w łonie matki» (por. Ps 139,13b) i który zechciał uczynić nas «na swój obraz i podobieństwo» (por. Rdz 1,26)”.

Orędzia te stanowią zatem, jak łatwo zauważyć, teologiczną refleksję nad podstawowymi, zbawczymi wydarzeniami i ich wpływem na kształt naszego życia. Widzimy w nich wzorcowe katechezy, zakorzenione w Biblii i liturgii, ale też i w całym kontekście życia współczesnej ludzkości. Są one równocześnie znakiem głębokiej wiary sługi Bożego Jana Pawła II, jego miłości do Boga i człowieka, a także jego niesłychanej wrażliwości na wszelkie problemy dzisiejszego świata. Teksty te mogą nie tylko służyć do studium myśli Jana Pawła II, ale też być pomocą w osobistej medytacji i kontemplacji.
ks. Stefan Koperek CR

ORĘDZIA NA WIELKI POST
Orędzie na Wielki Post – 1979 r.

W KRZYŻU WEZWANIE DO NAWRÓCENIA
Drodzy Bracia i Siostry!
1 Kościół rozpoczyna Wielki Post. Jak co roku, wchodzimy w ten okres, rozpoczynając od Środy Popielcowej, aby przygotować się, w czasie czterdziestu dni, do Świętego Triduum męki, śmierci i zmartwychwstania naszego Pana Jezusa Chrystusa. Nawiązuje on też do owego czterdziestodniowego postu, jaki w życiu ziemskim Chrystusa stanowił wprowadzenie do objawienia Jego misji jako Mesjasza i Odkupiciela. Kościół w czasie Wielkiego Postu pragnie ożywić siebie, przyjmując ze szczególną gorliwością misję swego Pana i Nauczyciela w całej jej zbawczej wartości. Dlatego słucha z największą uwagą słów Chrystusa, który niezależnie od rozwoju wydarzeń czasu na różnych płaszczyznach ludzkiego życia, niezmiennie głosi królestwo Boże. A ostatnim Jego słowem jest Krzyż na górze Kalwarii: to jest ofiara złożona przez Jego miłość dla pojednania człowieka z Bogiem.

W czasie Wielkiego Postu wszyscy powinniśmy ze szczególną uwagą patrzeć na Krzyż, aby na nowo zrozumieć jego wymowę. Nie możemy widzieć w nim jedynie pamiątki wydarzeń, jakie miały miejsce przed około dwoma tysiącami lat. Powinniśmy rozumieć naukę Krzyża tak, jak on przemawia do naszych czasów, do dzisiejszego człowieka: „ Jezus Chrystus wczoraj i dziś, ten sam także na wieki” (Hbr 13,8).

W Krzyżu Jezusa Chrystusa wyraża się usilne wezwanie do metanoi, do nawrócenia: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” (Mk 1,15). I to wezwanie powinniśmy przyjąć jako skierowane do każdego z nas i do wszystkich w sposób szczególny z okazji okresu Wielkiego Postu. Przeżywać Wielki Post – znaczy nawrócić się do Boga za pośrednictwem Jezusa Chrystusa.

2 Sam Chrystus wskazuje nam w Ewangelii bogaty program nawrócenia. Chrystus, a po Nim Kościół, przedkłada nam również w czasie Wielkiego Postu środki, które służą do tego nawrócenia. Chodzi przede wszystkim o modlitwę, potem o jałmużnę i post. Trzeba przyjąć te środki i wprowadzić je w życie stosownie do potrzeb i do możliwości człowieka i chrześcijanina naszych czasów. Modlitwa pozostaje zawsze pierwszym i podstawowym warunkiem zbliżenia się do Boga. W czasie Wielkiego Postu powinniśmy modlić się, powinniśmy usiłować modlić się więcej; szukać czasu i miejsca, aby się modlić. To modlitwa na pierwszym miejscu sprawi, że wydobędziemy się z obojętności i uczyni nas wrażliwymi na sprawy Boga i duszy. Modlitwa wychowuje także nasze sumienia, a Wielki Post jest czasem szczególnie stosownym do rozbudzenia i wychowania sumienia. Kościół przypomina nam właśnie w tym okresie nieodzowną konieczność spowiedzi sakramentalnej, abyśmy wszyscy mogli przeżywać zmartwychwstanie Chrystusa nie tylko w liturgii, lecz także w naszej własnej duszy.

Jałmużna i post, jako środki nawrócenia i pokuty chrześcijańskiej, są ściśle połączone między sobą. Post oznacza panowanie nad sobą; oznacza postawę wymagającą w odniesieniu do siebie, gotowość do wyrzeczenia się rzeczy i nie tylko pokarmów – lecz także rozkoszy i różnych przyjemności. A jałmużna – w ujęciu szerszym i istotnym – oznacza gotowość do dzielenia z innymi radości i smutków, do wspomagania bliźniego, zwłaszcza potrzebującego; do dzielenia nie tylko dóbr materialnych, lecz także darów ducha. I właśnie z tego powodu powinniśmy otwierać się dla innych, odczuwać ich różne potrzeby, cierpienia, nieszczęścia i szukać środków – nie tylko w tym, co posiadamy, lecz nade wszystko w naszych sercach, w naszym sposobie postępowania i działania – dla zaradzenia ich potrzebom lub niesienia ulgi w ich cierpieniach i niedolach.

Tak więc nawrócenie się do Boga przez modlitwę łączy się ze zwróceniem się do człowieka. Będąc wymagającymi wobec siebie i wielkodusznymi wobec bliźnich, w sposób konkretny i równocześnie społeczny wyrażamy nasze nawrócenie. Przez pełniejszą solidarność z ludźmi, z cierpiącymi, a zwłaszcza z pozostającymi w potrzebie, łączymy się z Chrystusem cierpiącym i ukrzyżowanym.

3 Wejdźmy zatem w czas wielkopostny zgodnie z wiekową tradycją Kościoła. Wejdźmy w ten okres zgodnie ze szczególną tradycją Kościoła w Rzymie: Patrzą na nas pokolenia uczniów i wyznawców Chrystusa, którzy tutaj dali Mu szczególne świadectwo wierności, nie szczędząc nawet własnej krwi. Przypominają ich nam katakumby i najstarsze sanktuaria w Rzymie. Przypomina ich cała historia Wiecznego Miasta.

Wejdźmy w ten okres, rozpoczynając od Środy Popielcowej, od dnia, w którym Kościół posypuje nam głowy popiołem na znak tymczasowości naszego ciała i naszej doczesnej egzystencji, upominając nas w liturgii: „Pamiętaj, że prochem jesteś i w proch się obrócisz”.

Przyjmijmy z pokorą ten znak pokuty, ażeby z tym większą mocą mogła odnowić się w sercu i w sumieniu każdego z nas tajemnica Chrystusa Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego, tak byśmy również my mogli „wkroczyć w nowe życie” (Rz 6,4).

Watykan, dnia 28 lutego 1979 roku, w pierwszym roku mojego Pontyfikatu.
Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1980 r.

GDZIE JEST TWÓJ SKARB, TAM BĘDZIE I SERCE TWOJE*
1. Duch pokuty i praktyka pokuty pobudzają nas do szczerego oderwania się od wszystkiego, co posiadamy w nadmiarze, a niekiedy także od rzeczy potrzebnych, które jednak przeszkadzają nam, abyśmy rzeczywiście byli tym, czym Bóg chce, żebyśmy byli. „Gdzie jest twój skarb, tam będzie i serce twoje” (Mt 6,21). Może nasze serce jest przywiązane do bogactw materialnych? Do władzy nad innymi? Do egoistycznych subtelności posiadania? Potrzebny nam jest zatem Chrystus Wybawiciel, który może uwolnić nas, jeśli tego chcemy, od tych więzów grzechu, które nam przeszkadzają.

Przygotujmy się, aby wzbogaciła nas łaska Zmartwychwstania, wyzwalając od wszelkiego fałszywego skarbu: te dobra materialne, które nie są nam potrzebne, stanowią często podstawowe warunki przeżycia dla milionów ludzkich istnień. A setki milionów ludzi nie posiadających minimum swego utrzymania oczekuje od nas, byśmy im pomogli, dostarczając środków nieodzownych do zasadniczego polepszenia ich bytu ludzkiego, jak również rozwoju ekonomicznego i kulturalnego ich krajów.

Ale deklaracje dobrych zamiarów i skromny dar nie są w stanie zmienić ludzkiego serca; potrzebna jest owa przemiana duchowa, która nas skłania, abyśmy w spotkaniu serc dzielili nasze życie z upośledzonymi w naszych społeczeństwach, z tymi, co są pozbawieni wszystkiego, niekiedy nawet swojej godności, czy to są mężczyźni czy kobiety, młodzież czy dzieci, ze wszystkimi uchodźcami świata, bo nie mogą oni żyć w kraju swoich przodków i musieli porzucić swoją ojczyznę.

Mamy tutaj i przeżywamy bardzo głęboko misterium cierpień i zbawczej śmierci Pana. Prawdziwy współudział, jaki się dokonuje w spotkaniu z innymi, pomaga się nam wyzwolić z więzów, co czynią nas niewolnikami, a ponieważ w bliźnich winniśmy widzieć naszych braci i nasze siostry, pozwala nam to także odkryć, że jesteśmy wszyscy dziećmi tego samego Ojca, „dziedzicami Boga, a współdziedzicami Chrystusa” (Rz 8,17). Od Niego posiadamy bogactwa niezniszczalne.

Dlatego zachęcam was, abyście wspaniałomyślnie odpowiedzieli na wezwania, jakie w czasie Wielkiego Postu skierują do was wasi biskupi osobiście lub przez odpowiedzialnych za dane sektory pomocników. Wy bądźcie pierwsi w ofiarności dla tej sprawy, przez co wejdziecie na drogę autentycznego wyzwolenia. Wasze wysiłki, połączone z wysiłkami wszystkich ochrzczonych, będą świadczyły o miłości Chrystusa i tak będą tworzyć ową „cywilizację miłości”, której świadomie czy nieświadomie pragnie ten nasz świat, udręczony konfliktami i niesprawiedliwością oraz zawiedziony, ponieważ nie spotyka prawdziwych świadków miłości Bożej.

Błogosławię was w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Watykan, dnia 19 lutego 1980 roku, w drugim roku mojego Pontyfikatu. Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1981 r.

JESTEŚMY POSŁANI DO NASZYCH BRACI *
Drodzy Bracia i Siostry!
Wielki Post jest czasem prawdy. Zaiste, wezwany przez Kościół do modlitwy, pokuty i postu, do wewnętrznego i zewnętrznego ogołocenia z siebie, chrześcijanin staje przed Bogiem i uznaje się za tego, kim jest, odkrywa siebie na nowo.

„Pamiętaj, człowiecze, że prochem jesteś i w proch się obrócisz”. Pamiętaj, człowiecze, że jesteś powołany do innych rzeczy niż te dobra ziemskie i materialne, które mogą cię odwieść od tego, co istotne. Pamiętaj, człowiecze, o twym podstawowym powołaniu: pochodzisz od Boga i powracasz do Boga z perspektywą zmartwychwstania, które jest drogą wytyczoną przez Chrystusa. „Kto nie nosi swego krzyża, a idzie za mną, ten nie może być moim uczniem” (Łk 14,27).

Czas głębokiej prawdy, który nawraca, przywraca nadzieję i – stawiając znów wszystko na swoim miejscu – uspokaja i sprawia, że rodzi się optymizm.

Czas, który każe rozmyślać o stosunkach z „Ojcem naszym”, przywraca ład, który powinien panować między braćmi i siostrami; jest to czas, który nas czyni współodpowiedzialnymi za siebie; wyzwala z egoizmów, małości, miernoty i pychy; jest to czas, który oświeca i pozwala nam lepiej zrozumieć, że – podobnie jak Chrystus – powinniśmy służyć.

„Przykazanie nowe daję wam, abyście się wzajemnie miłowali” (J 13,34).

Jest to czas prawdy, który, jak Dobrego Samarytanina, skłania, byśmy zatrzymali się na drodze, rozpoznali naszego brata i oddali, w codziennym dzieleniu się, nasz czas i nasze dobra na jego usługi. Dobrym Samarytaninem jest Kościół! Dobrym Samarytaninem jest każdy i każda z nas! Z powołania! Z obowiązku! Dobry Samarytanin żyje miłością.

Święty Paweł mówi: „Tak więc w imieniu Chrystusa spełniamy posłannictwo” (2 Kor 5,20). To jest nasza odpowiedzialność! Jesteśmy posłani do innych, do naszych braci. Odpowiedzmy wspaniałomyślnie na tę ufność, którą Chrystus w nas pokłada.

Tak, Wielki Post jest czasem prawdy! Popatrzmy na siebie szczerze, uczciwie i z prostotą! Nasi bracia są tam, wśród ubogich, chorych, zepchniętych na margines, starych. Co uczyniliście z waszą miłością? Z waszą prawdą? We wszystkich diecezjach i Kościołach z okazji Wielkiego Postu apeluje się do tej Prawdy, którą posiadacie i do Miłości, która jest jej dowodem.

Otwórzcie zatem wasze umysły, aby spojrzeć wokół siebie, i serca, by rozumieć i być życzliwym; otwórzcie dłonie, aby nieść pomoc. Potrzeby są ogromne, wiecie o tym. Dlatego zachęcam was, abyście z hojnością uczestniczyli w tym dzieleniu się. Zapewniam was o mej modlitwie, udzielając wam mojego Apostolskiego Błogosławieństwa.

Watykan, dnia 4 marca 1981 roku, w trzecim roku mojego Pontyfikatu. Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1982 r.

OCZYŚĆMY SIĘ Z RESZTEK EGOIZMU*
Drodzy Bracia i Siostry!
„Kto jest moim bliźnim?” (Łk 10,29).

Pamiętacie: na to pytanie postawione przez uczonego w Prawie Jezus odpowiedział przypowieścią o Dobrym Samarytaninie. Uczony w Prawie przytoczył słowa Pisma: „Będziesz miłował Pana, Boga swego, całym swoim sercem, całą swoją duszą, ze wszystkich sił swoich i całym swoim umysłem; a swego bliźniego jak siebie samego”.

Dobry Samarytanin to przede wszystkim Chrystus; to On pierwszy zbliża się do nas, ażeby nas otoczyć opieką, by nas wyleczyć, by nas uratować: „ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi, stawszy się podobnym do ludzi. A w zewnętrznym przejawie uznany za człowieka, uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci – i to śmierci krzyżowej” (Flp 2,7-8).

Jeżeli jeszcze pozostaje jakiś dystans pomiędzy Bogiem a nami, pochodzi on jedynie od nas, wynika z przeszkód, które stawiamy owemu zbliżeniu: te przeszkody to grzech w naszym sercu, to popełniane przez nas niesprawiedliwości, to nienawiść i podziały przez nas pielęgnowane, słowem: wszystko, co sprawia, iż nie kochamy Boga z całej naszej duszy i ze wszystkich sił. Czas Wielkiego Postu jest uprzywilejowanym czasem oczyszczenia i Pokuty, które pozwolą Zbawicielowi uczynić nas swoimi bliźnimi i zbawić nas przez swoją Miłość.

Drugie przykazanie podobne jest pierwszemu (por. Mt 22,39) i odeń nieoddzielne. Innych kochamy tą Miłością, którą Bóg wlał w nasze serca i którą On sam ich miłuje. I tu także przeszkodą w uczynieniu drugiego człowieka naszym bliźnim jest to, że nie dość kochamy Boga i naszych braci. Dlaczego jest nam trudno wyjść poza ważne, lecz nie wystarczające stadium przemyśleń, deklaracji lub protestów, ażeby stać się imigrantem z imigrantami, uchodźcą z uchodźcami, ubogim z tymi, którzy pozbawieni są wszystkiego? Liturgiczny czas Wielkiego Postu jest dany nam w Kościele i przez Kościół po to, ażeby nas oczyścić z resztek egoizmu, z przesadnego przywiązania do dóbr, materialnych lub innych, które nas oddala od tych, którzy mają do nas prawo: tych przede wszystkim, którzy znajdując się w sensie fizycznym blisko lub daleko, nie mają zapewnionych warunków życia godnego mężczyzny czy kobiety, stworzonych przez Boga na Jego obraz i podobieństwo.

Pozwólcie więc, by przeniknął was duch pokuty i nawrócenia, który jest duchem miłości i dzielenia się; na wzór Chrystusa uczyńcie swoimi bliźnimi tych, którzy zostali ograbieni i poranieni, tych, których świat nie zauważa lub odrzuca. Uczestniczcie we wszystkich poczynaniach waszych Kościołów lokalnych, ażeby każdy chrześcijanin i każdy człowiek dobrej woli zatroszczył się o zapewnienie każdemu ze swych braci środków, także materialnych, do życia godnego, by każdy podjął odpowiedzialność za ludzki i duchowy rozwój siebie samego i swojej rodziny.

Oby zbiórki wielkopostne, również i te przeprowadzane w krajach ubogich, pozwoliły wam podzielić się z Kościołami lokalnymi krajów jeszcze bardziej pokrzywdzonych, byście mogli w ten sposób pomóc im w wypełnianiu misji Dobrego Samarytanina wobec tych, za których są bezpośrednio odpowiedzialne: wobec ubogich, których mają u siebie, wobec tych, którym brak żywności, wobec tych, którzy są ofiarami niesprawiedliwości, i tych, którzy jeszcze nie mogą być odpowiedzialni za własny rozwój i za rozwój swoich wspólnot.

Pokuta, nawrócenie: oto – bynajmniej nie smutna – wyzwalająca droga naszego Wielkiego Postu.

I jeśli postawicie sobie raz jeszcze pytanie: „kto jest moim bliźnim?”, odczytacie odpowiedź w obliczu Zmartwychwstałego i z ust Jego usłyszycie: „Zaprawdę powiadam wam; wszystko, co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, mnieście uczynili” (Mt 25,40).

Watykan, dnia 24 lutego 1982 roku, w czwartym roku mojego Pontyfikatu. Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1983 r.

BĄDŹMY OTWARCI NA POTRZEBY DRUGIEGO CZŁOWIEKA*
Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie!
„Ci wszyscy, co uwierzyli, przebywali razem i wszystko mieli wspólne. Sprzedawali majątki i dobra i rozdzielali je każdemu według potrzeby” (Dz 2,44-45).

Te słowa św. Łukasza mocnym echem odzywają się w moim sercu w chwili, gdy znowu mamy obchodzić liturgiczny okres Wielkiego Postu; te cenne tygodnie Kościół ofiarowuje wszystkim chrześcijanom, by pomóc im rozważyć ich najgłębszą tożsamość, tożsamość dzieci Ojca niebieskiego i braci wszystkich ludzi, oraz by pobudzić ich na nowo do wysiłku w dziedzinie konkretnego i hojnego dzielenia się z innymi, skoro sam Bóg wezwał nas, byśmy życie nasze oparli na Miłości.

Nasz stosunek do bliźniego jest rzeczą podstawową. Mówiąc „bliźni”, mam oczywiście na myśli tych, co żyją obok nas w rodzinie, dzielnicy, we wsi i w mieście. Ale odnosi się to tak samo do tych, których spotykamy w pracy, do tych, co cierpią, chorują, doznają samotności i są naprawdę ubodzy. Moimi bliźnimi są również ludzie geograficznie bardzo dalecy: uchodźcy ze swej ojczyzny, ludzie bez pracy, bez pożywienia i odzienia, a często pozbawieni wolności. Moimi bliźnimi są wreszcie ci wszyscy poszkodowani, całkowicie lub częściowo zrujnowani wskutek dramatycznych i nieprzewidzianych kataklizmów, które ich pogrążyły w fizycznej i moralnej nędzy, a jakże często w bólu po stracie najbliższych.

Wielki Post jest prawdziwym i naglącym wezwaniem Pana do wewnętrznego odnowienia, tak osobistego, jak wspólnotowego, poprzez modlitwę i powrót do sakramentów, ale również poprzez przejawy miłości, przez osobistą i zbiorową ofiarę czasu, pieniędzy i różnorakich dóbr po to, by zaspokajać potrzeby i zapobiegać biedom naszych braci na całym świecie. Dzielenie się jest obowiązkiem, od którego nie mogą uchylać się ludzie dobrej woli, a szczególnie uczniowie Chrystusa. Formy tego dzielenia się mogą być najrozmaitsze: od dobrowolnej służby pełnionej z godną Ewangelii spontanicznością, od hojnych i nie tylko jednorazowych darów, pochodzących z tego, co nam zbywa, a czasami i z tego, co nam samym potrzebne, aż do pracy ofiarowanej bezrobotnemu czy temu, który bliski jest już utraty wszelkiej nadziei.

Wielki Post roku 1983 będzie łaską niezwykłą, gdyż zbiegnie się z otwarciem Roku Świętego Odkupienia: łaska ta może poruszyć do głębi życie chrześcijan, ażeby wierniej jeszcze odpowiadało ono temu, do czego Bóg ich powołał, by stawali się dziećmi Boga i prawdziwymi braćmi wszystkich, na wzór Chrystusa.

W dniu uroczystej inauguracji mojego Pontyfikatu powiedziałem: „Otwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi”! Dzisiaj mówię do was: „Otwórzcie szeroko wasze ręce, by waszym braciom w potrzebie dać naprawdę wszystko, co możecie! Nie lękajcie się! Bądźcie, każdy i wszyscy, nowymi i niestrudzonymi pracownikami Miłości Chrystusowej!” Watykan, dnia 16 lutego 1983 roku, w piątym roku mojego Pontyfikatu.
Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1984 r.

POJEDNAJMY SIĘ SZCZERZE Z BOGIEM I Z LUDŹMI * Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie! Ileż to razy czytaliśmy i słuchaliśmy wstrząsające słowa z dwudziestego piątego rozdziału Ewangelii według świętego Mateusza: „Gdy Syn Człowieczy przyjdzie w swej chwale... odezwie się... „Pójdźcie, błogosławieni Ojca mojego (...) bo byłem głodny, a daliście mi jeść!”...

Tak, Odkupiciel świata zna i dzieli wszelki głód ludzi – swoich braci. Cierpi wraz z tymi, którzy nie mogą dać pożywienia własnemu ciału: ze wszystkimi ludami, które padły ofiarą suszy czy złych warunków ekonomicznych, ze wszystkimi rodzinami, które dotknęło bezrobocie czy brak stałej pracy. A przecież nasza ziemia może i musi wyżywić wszystkich swoich mieszkańców, począwszy od małych dzieci, poprzez wszystkie kategorie ludzi pracy, a skończywszy na osobach starszych.

Chrystus cierpi również z tymi, którzy odczuwają słuszny głód sprawiedliwości i szacunku dla własnej ludzkiej godności; z tymi, którzy pozbawieni są swych podstawowych wolności; z tymi, którzy są opuszczeni lub – gorzej jeszcze – wykorzystywani z racji swego ubóstwa.

Chrystus cierpi wraz z tymi, którzy pragną sprawiedliwego i powszechnego pokoju, kiedy jest on burzony lub zagrożony tyloma konfliktami lub absurdalnym zbrojeniem. Czyż wolno zapominać, że świat trzeba budować, a nie niszczyć? Jednym słowem, Chrystus cierpi ze wszystkimi ofiarami materialnej, moralnej i duchowej nędzy. „Byłem głodny, a daliście Mi jeść, (...) byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie, (...) byłem chory, a odwiedziliście Mnie, byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie” (Mt 25,35-36). W dzień Sądu słowa te zostaną skierowane do każdego z nas, ale już teraz wymagają od nas odpowiedzi i sądzą nas.

Dawać innym z tego, co nam zbywa, lub nawet z tego, co potrzebne, nie zawsze jest spontanicznym odruchem naszej natury. I właśnie dlatego musimy niestrudzenie patrzeć po bratersku na osobę, na życie naszych bliźnich, pobudzać w nas samych ten głód i pragnienie dzielenia się, sprawiedliwości, pokoju, aby w końcu przejść rzeczywiście do czynów, które staną się pomocą dla ciężko doświadczonych osób i ludów.

Drodzy Bracia i Siostry, w ten czas Wielkiego Postu Jubileuszowego Roku Odkupienia nawróćmy się raz jeszcze, pojednajmy się jeszcze szczerzej z Bogiem i z naszymi braćmi. Niech duch pokuty, dzielenia się i postu przyniesie konkretne czyny, do których z pewnością zachęcą was wasze Kościoły lokalne.

„Każdy niech przeto postąpi tak, jak mu nakazuje jego własne serce, nie żałując i nie czując się przymuszonym, albowiem radosnego dawcę miłuje Bóg” (2 Kor 9,7). To wezwanie świętego Pawła, skierowane do Koryntian, jest dziś nadzwyczaj aktualne. Oby każdy mógł doświadczyć głębokiej radości z podzielonego z drugim pożywieniem, z gościny udzielonej przybyszowi, z pomocy na rzecz ludzkiego postępu ubogich, z pracy danej bezrobotnym, z uczciwego i odważnego wywiązywania się ze swych obowiązków obywatelskich i społeczno-zawodowych, z pokoju przeżywanego w rodzinnym sanktuarium i we wszystkich waszych stosunkach międzyludzkich! Wszystko to jest miłością Bożą, do której musimy się nawrócić. Miłością nieodłącznie związaną ze służbą, często tak paląco potrzebną naszemu bliźniemu. Życzmy sobie, i starajmy się zasłużyć na to, abyśmy w ostatnim dniu mogli usłyszeć od Chrystusa, że dobro, jakie uczyniliśmy jednemu z najmniejszych wśród Jego braci, Jemu uczyniliśmy! Watykan, dnia 6 marca 1984 roku, w szóstym roku mojego Pontyfikatu.
Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1985 r.

POMÓŻMY TYM, KTÓRZY CIERPIĄ GŁÓD*
Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie!
Również w tym roku z okazji Wielkiego Postu pragnę mówić o niepokojącej sytuacji, jaka wytworzyła się w świecie w wyniku klęski głodu. Nie możemy milczeć i pozostawać bezczynnymi, kiedy setkom milionów ludzi brakuje pożywienia, gdy głód wyciska swoje piętno na życiu milionów dzieci, a tysiące z nich umierają.

Wiemy, że choć rządy państw, międzynarodowe instytucje i stowarzyszenia spieszą ze znaczną pomocą ofiarom klęski głodu, to jednak, niestety, nie dociera ona do wszystkich potrzebujących. Czy rzeczywiście nie jest możliwe podjęcie takiego wysiłku, który skutecznie przyczyniłby się do przezwyciężenia przyczyn owej klęski, boleśnie dotykającej cały świat? Oczywiście, jej przyczyn naturalnych, takich jak niepogoda i długie okresy suszy, dziś jeszcze nie jesteśmy w stanie opanować, ale ich skutki często byłyby mniej groźne, gdyby nie towarzyszące im błędy, a czasem niesprawiedliwości popełniane przez ludzi. Czy rzeczywiście czyni się wszystko, co leży w ludzkiej mocy, aby przynajmniej w części zapobiec zgubnym skutkom niepogody, by szybko i w sposób sprawiedliwy wszystkim dostarczyć żywność i przyjść im z pomocą? Z drugiej strony istnieją także pewne sytuacje nie do przyjęcia: mam na myśli sytuację rolników, którzy nie otrzymują sprawiedliwego wynagrodzenia za swą ciężką pracę, czy też wywłaszczanych ze swych żyznych pól przez osoby bądź przez grupy osób, które – już posiadając w nadmiarze – wciąż gromadzą bogactwa kosztem głodu i cierpienia innych. Jakże wiele można by jeszcze wymienić przyczyn głodu! Czyż mogą, w tym samym domu, jedni jeść do syta, podczas gdy dla ich braci i sióstr nie ma miejsca przy stole? Nie wystarczy jedynie myśleć o tych, którzy cierpią. W tym wielkopostnym czasie nawrócenie serca każe nam złączyć post z modlitwą, ożywiając Bożą miłością uczynki, do których pobudzają nas wymogi sprawiedliwości wobec bliźniego.

„Żal mi tego tłumu” (Mk 8,2) – powiedział Jezus, zanim rozmnożył chleb i nakarmił ludzi, którzy od ponad trzech dni szli za Nim, by słuchać Jego słów. Głód cielesny nie jest jedynym głodem ludzkości: wielu naszych braci i sióstr cierpi także głód i pragnienie godności, wolności, sprawiedliwości, łaknie pożywienia dla swego umysłu i swej duszy; istnieją również pustynie dla dusz i serc! W jaki konkretny sposób ma się wyrazić nawrócenie i pokuta w czasie, który przygotowuje do Wielkanocy? Przede wszystkim, zależnie od spoczywającej na nas odpowiedzialności, która czasem bywa wielka, nigdy nie wolno współpracować z czymkolwiek, co mogłoby stać się przyczyną głodu choćby jednego tylko z naszych braci lub jednej z naszych sióstr w człowieczeństwie, bez względu na to, czy mieszkają blisko, czy też dzielą nas od nich tysiące kilometrów; a jeśli już coś takiego się stało – winniśmy starać się temu zaradzić.

W krajach, które cierpią z powodu głodu i pragnienia, chrześcijanie biorą udział w akcjach pierwszej pomocy i w walce z przyczynami tych katastrof, których sami, wraz ze swymi rodakami, padli ofiarą. Pomóżmy im, dzieląc się tym, co sami posiadamy w nadmiarze, a nawet tym, co jest dla nas niezbędne; tak wygląda prawdziwe praktykowanie postu. Bierzmy wspaniałomyślnie udział w akcjach pomocy organizowanych przez nasze Kościoły lokalne.

Pamiętajmy zawsze, że dzielić się znaczy dawać innym to, co Bóg dla nich przeznaczył, nam zaś jedynie powierzył. Dawać po bratersku, poddając się działaniu Miłości, która pochodzi od Boga. Znaczy wnosić wkład w dzieło zaspokajania głodu cielesnego, niesienia pokarmu duszom i radości sercom.

„Wszystkie wasze sprawy niech się dokonują w miłości (...). Łaska Pana Jezusa niech będzie z wami” (1 Kor 16,14.23).

Watykan, dnia 20 lutego 1985 roku, w siódmym roku mojego Pontyfikatu.
Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1986 r.

PIELĘGNUJMY W SOBIE MIŁOSIERDZIE CHRZEŚCIJAŃSKIE*
Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie!
Ewangelia daje nam prawo miłosierdzia, którego najlepszym wyrazem są słowa Chrystusa, dobrego Samarytanina, oraz przykład, jaki daje nam On swym postępowaniem: chce, abyśmy kochali Boga i wszystkich naszych braci, a przede wszystkim tych, którzy są w potrzebie. Albowiem miłosierdzie pozwala nam uwolnić się od egoizmu, burzy mury naszego odosobnienia, otwiera nam oczy i pozwala odkryć obecność bliźniego – tego, który jest blisko, tego, który jest daleko – i całą ludzkość. Miłosierdzie stawia wymagania, ale daje też siłę, gdyż w nim spełnia się nasze podstawowe powołanie chrześcijańskie, pozwalając nam uczestniczyć w Miłości Pana.

Nasza epoka to – jak wszystkie inne – epoka miłosierdzia. Nie brak w niej z pewnością okazji, aby owo miłosierdzie przeżywać. Mass media codziennie docierają do naszych oczu i serc, przekazując niepokojące i ponaglające wezwania milionów nieszczęsnych braci, którzy padli ofiarą różnych klęsk, zarówno naturalnych, jak i zaistniałych z winy człowieka; braci, którzy głodują, którzy odnoszą rany na ciele i na duszy, braci chorych, wywłaszczonych, uchodźców, osamotnionych i pozbawionych wszelkiej pomocy. Wyciągają ręce ku nam, chrześcijanom, pragnącym żyć zgodnie z Ewangelią i zgodnie z wielkim i jedynym przykazaniem miłości.

My o tym wszystkim wiemy. Ale czy czujemy, że dotyczy to także nas samych? Czyż po przeczytaniu codziennej gazety lub obejrzeniu telewizji można jeszcze podróżować jako chłodny, spokojny turysta albo oceniać zachodzące wydarzenia, nie rezygnując choćby w części z własnych wygód? Czyż widok tych milionów ludzkich istot, które są naszymi braćmi i siostrami, które są takimi jak my stworzeniami Bożymi, powołanymi do życia wiecznego, może nie wzbudzać w nas zamętu i niepokoju, czy może nie poruszyć nas i nami wstrząsnąć? Czyż można patrzeć obojętnie na dzieci o spojrzeniu pełnym rozpaczy i ciałach przypominających szkielety? Czyż nasze chrześcijańskie sumienie może zupełnie się nie przejmować owym cierpiącym światem? Czy jeszcze ma dla nas jakikolwiek sens przypowieść o dobrym Samarytaninie? Na początku Wielkiego Postu – czasu pokuty, refleksji i wielkoduszności – Chrystus zwraca się do was wszystkich z nowym wezwaniem. Kościół, który chce być obecny w świecie, a zwłaszcza w świecie, który cierpi, liczy na was. Wasze wyrzeczenia, nawet te najmniejsze, ocalą ciała i ożywią dusze, a „cywilizacja miłości” nie będzie już tylko czczym hasłem.

Miłość nie zna wahań, ponieważ w niej wyraża się nasza wiara. Niechaj więc otworzą się serdecznie wasze ręce, aby dzielić się ze wszystkimi, których uczynicie waszymi bliźnimi.

„Miłością ożywieni służcie sobie wzajemnie” (Ga 5,13).

Watykan, 1986 roku, w ósmym roku mojego Pontyfikatu.
Jan Paweł II, papież

Orędzie na Wielki Post – 1987 r.

JESTEŚMY WEZWANI DO DUCHOWEGO UBÓSTWA
Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie!
„Głodnych nasyca dobrami, a bogatych z niczym odprawia” (Łk 1,53).

Te słowa, wypowiedziane przez Dziewicę Maryję w Magnificat, oddają chwałę Bogu Ojcu i jednocześnie są apelem, który każdy z nas może przyjąć do swojego serca i rozważać w tym okresie Wielkiego Postu.

Jest to czas nawrócenia, czas Prawdy, która nas wyzwoli (J 8,32), ponieważ nie jesteśmy w stanie wprowadzić w błąd Tego, który „przenika serca i nerki” (Ps 7,10). Co może być powodem naszej dumy, gdy stajemy przed obliczem Boga, naszego Stwórcy, przed obliczem Chrystusa, naszego Odkupiciela? Jakie bogactwa lub zdolności mogą usprawiedliwić naszą wyniosłość? Maryja uczy nas, że prawdziwe bogactwa, takie, które nie przemijają, przychodzą od Boga; powinniśmy ich pragnąć i pożądać, porzucając to wszystko, co jest pozorne i przejściowe, aby przyjąć owe dobra i przyjąć je w obfitości. Nawróćmy się, porzućmy stary kwas (por. 1 Kor 5,6) pychy i to wszystko, co prowadzi do niesprawiedliwości, do pogardy, do egoistycznej żądzy posiadania pieniędzy i władzy.

Jeśli uznamy, że jesteśmy ubodzy przed Bogiem – co jest prawdą, a nie fałszywą pokorą – będziemy ubodzy w duchu, będziemy mieli oczy i ręce ubogiego, gotowe do dzielenia owych bogactw, którymi Bóg nas obdarza. A są nimi: nasza wiara, której nie możemy zachowywać egoistycznie dla samych siebie, nasza nadzieja, której potrzebują ci, którzy są ogołoceni ze wszystkiego, nasza miłość, która uzdalnia nas do kochania biednych, tak jak Bóg, szczególną miłością. Duch miłości napełni nas tysiącem dóbr przeznaczonych do podziału; im więcej ich zapragniemy, tym więcej ich otrzymamy w obfitości.

Jeśli naprawdę będziemy „ubogimi w duchu”, którym zostało obiecane Królestwo Niebieskie (Mt 5,3), ofiara nasza będzie miła Bogu. Również nasza ofiara materialna, którą mamy zwyczaj składać w czasie Wielkiego Postu, jeśli wypływa z serca ubogiego, jest bogactwem, ponieważ dajemy to, co otrzymaliśmy od Boga, aby było podzielone: otrzymujemy bowiem, aby dawać. Podobnie jak pięć chlebów i dwie ryby młodzieńca, które ręce Chrystusa rozmnożyły, aby nakarmić rzesze, tak to, co my ofiarujemy biednym, zostanie pomnożone mocą Boga.

Czyż obecny okres Wielkiego Postu zakończymy z sercem wyniosłym, pełni samych siebie, lecz nic nie dając innym, z pustymi rękoma? Czy też, prowadzeni przez Dziewicę i Jej Magnificat, wkroczymy w czas Wielkanocy ubodzy w duchu i spragnieni Boga, z rękoma pełnymi rozmaitych Jego bogactw, ażeby dzielić się nimi ze światem, który tak bardzo ich potrzebuje? „Dziękujcie Panu, bo jest dobry – bo łaska Jego trwa na wieki” (Ps 118,[117],1).

Watykan, dnia 3 marca 1987 roku, w dziewiątym roku mojego Pontyfikatu.

Jan Paweł II, papież